چندرسانه ای

پروژه رهبران جوان؛ طرحی برای تغییر نسل آینده رهبران

امروز بسیاری از کشورها در حال استعمار هستند بدون آن‌که بدانند و بخواهند. دیپلماسی عمومی، افکار عمومی کشورها را تحت تأثیر قرار می‌دهد و مشروعیتی کاذب را برای کشور استعمارگر که در لباس مشروعیت و مصلحانه به تن کرده است، فراهم می‌کند.

امروز جامعه جهانی با  استعمار دست‌وپنجه نرم می‌کند. از زنان خانه‌دار تا تحصیل‌کردگان و نخبگان جوامع هرکدام به‌نوعی در معرض  استعمار قرارگرفته‌اند. خودشان هم عامل استعمار شده‌اند و هم مستعمره. دیپلماسی عمومی با ابزار رسانه، آموزش، دانشگاه و نهادهای بین‌المللی خودساخته، نهادسازی می‌کنند، چارچوب‌های فکری و فرهنگی را می‌سازند، تئوریزه می‌کنند و به ذهن‌ها و روح‌های افکار عمومی تزریق می‌کنند و ازآن‌پس بقیه راه به خواست ملت‌ها و افکار عمومی اما در مسیری از پیش تعیین‌شده پیموده می‌شود. محصولات تولیدی غربی با اشتیاق مصرف می‌شود، عملیات نظامی‌شان، تلاش برای برقراری دموکراسی تعبیر می‌شود، علوم دانشگاهی‌شان، پیشرفته‌ترین و درست‌ترین علم خوانده می‌شود و این استعمارفرانو در لایه‌های مختلف تولید و بازتولید می‌شود.

 

برنامه بورسیه واشنگتن - ماندلا شامل دوره‌های فشرده آموزشی، تعلیمی و تقویت مهارت است. این بورسیه طی شش هفته آکادمیک و آموزشی در یکی از دانشگاه‌های آمریکا و شش هفته دوره اختیاری کارآموزی برگزار می‌گردد و با همایشی سه‌روزه با حضور ریاست جمهوری آمریکا به پایان می‌رسد.

متوسط هزینه برای هر بورس تحصیلی حدود 24000 دلار است. مؤسسات و نهادهای مختلفی برای تأمین این هزینه مشارکت می‌کنند؛ برای مثال 20 دانشگاه آمریکایی دو میلیون دلار، یعنی حدود نیمی از هزینه‌های آموزشی و آکادمیک این طرح را پرداخت کرده‌اند. برای تأمین هزینه‌های این طرح یالی، وزارت خارجه و شرکت‌هایی  مانند شرکت کوکاکولا (Coca-Cola)  مشارکت می‌کنند.

تنگنای مالی وزارت خارجه ایالات‌متحده باعث شده تا دولت این کشور، برای تأمین بودجه برنامه‌های خود به سراغ شرکت‌های بخش خصوصی برود. بورس تحصیلی ماندلا هزینه قابل‌توجهی دارد. متوسط هزینه برای هر بورس تحصیلی حدود 24000 دلار است.در تأمین هزینه‌های این بورس تحصیلی، وزارت خارجه و شرکت‌های خصوصی مانند شرکت کوکاکولا (Coca-Cola)  و شرکت آی بی ام (IBM ) نیز مشارکت می‌کنند.

آمریکا به‌وسیله سفارت‌خانه‌ها و شعبه‌های اداره توسعه بین‌المللی آمریکا (USAID) در کشورهای آفریقایی به این افراد برای شرکت در کنفرانس‌های منطقه‌ای و رشد تجارب آن‌ها کمک می‌کند.. این جوانان به دلیل نزدیکی به چهره‌های سیاسی، امکان رسیدن به جایگاه‌های خاص در ساختار سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشور خود را بیشتر دارند.

آمریکا برای اجرای اپروژه رهبران جوان جنوب شرق آسیا به دولت مالزی یک‌میلیون و چهارصد هزار دلار پرداخت کرد. آمریکا قصد دارد مشابه چنین برنامه‌ای را در فیلیپین و برمه نیز اجرا کند. آمریکا همچنین در اجرای پروژه رهبران جوان، نخستین مرکز پرورش و آموزش جوانان در جنوب شرق آسیا را در تایلند ایجاد کرده است.

جنوب شرق آسیا یکی از مناطق کلیدی در سیاست خارجی آمریکا و بخشی از طرح توازن مجدد آمریکا با آسیا و اقیانوسیه است. در سال 2015 تعداد 300 نفر از جوانان این منطقه به آمریکا سفرکرده و در دوره‌های آموزشی این پروژه شرکت کردند. برای این برنامه در سال 2015 مبلغ 5 میلیون دلار هزینه شده است.

در سند جامع دیپلماسی عمومی آمریکا برای تعامل بیشتر با جوانان آفریقا (به‌ویژه کسانی که برای دریافت بورس تحصیلی ماندلا ثبت‌نام کردند ولی از دریافت آن بازماندند) با پروژه رهبران جوان آفریقا، سایتیطراحی‌شده است. این سایت هم‌اکنون بیش از 150 هزار عضو دارد که اعضای آن می‌توانند به‌صورت آنلاین، این دوره‌ها را مشاهده کنند.

 

 

در طرح آموزشی جوانان کشورهای آفریقایی، اداره امور آموزشی و فرهنگی وزارت خارجه آمریکا، دفتر امور آفریقای وزارت خارجه دفتر امور شرق آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه و دفتر امور نیمکره غربی وزارت خارجه نیز مشارکت می‌کنند. سفارت‌خانه‌های آمریکا و اداره توسعه بین‌المللی آمریکا  به‌عنوان بازوهای اجرایی این طرح به‌حساب می‌آیند.

در سال 2013 و در پی یک سخنرانی توسط اوباما در آفریقای جنوبی طرحی بانام «بورس تحصیلی واشنگتن برای رهبران آمریکا» آغاز شد که در سال 2014 به نام «بورس تحصیلی واشنگتن ماندلا» تغییر نام داد. این برنامه شامل دوره‌های فشرده آموزشی، تعلیمی و تقویت مهارت است. این بورسیه طی شش هفته آکادمیک و آموزشی در یکی از دانشگاه‌های آمریکا و شش هفته دوره اختیاری کارآموزی برگزار می‌گردد و با همایشی سه‌روزه با حضور ریاست جمهوری آمریکا به پایان می‌رسد

اداره توسعه بین‌المللی آمریکا (USAID) در سال 1961 تأسیس در دوران ریاست جمهوری جان اف کندی به‌منظور کمک به توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورهای جهان ایجاد شد و در سال 2009 رسماً به‌عنوان آژانس همکار با وزارت امور خارجه و وزارت دفاع ایالات‌متحده آمریکا معرفی گردید.

آمریکایی‌ها قصد دارند با طرح‌های به ظاهر آموزشی برای جوانان کشورهای جهان سوم، محاسبات جوانان و نخبگان آن کشور ها را عوض کنند و تغییر بدهند؛ نتیجه این می‌شود که فکر رهبران و نخبگان یک کشور، حتی بدون آنکه خود بدانند، در مشت آمریکا قرار می‌گیرد و دیگر لازم نیست این کشور دخالت مستقیم بکند؛

 

ایالات‌متحده، به دیپلماسی عمومی به‌عنوان بخش مهم راهبردی خود نگاه می‌کند. این کشور از این دیپلماسی برای نفوذ در رهبران و نخبگان کشورهای مختلف استفاده می‌کند. دولت این کشور تلاش می‌کند تا افراد سرشناس و موجه در کشور رقیب را با خود همراه کنند تا بدین‌وسیله به شکل سهل‌تری اوامر و اهداف خود را در آن کشور به اجرا بگذارد؛ اما آن‌ها تنها به نفوذ به رهبران فعلی کشورها فکر نمی‌کنند؛ جوانان، به‌عنوان رهبران بالقوه آینده، جایگاه ویژه‌ای در دیپلماسی عمومی این کشور دارند؛ دولت آمریکا در پی آن است تا با گسترش برنامه‌های فرهنگی و دیپلماسی خود با مخاطبین جوان ارتباط برقرار کرده و پلی با رهبران آینده کشورها بسازد.

 

در برنامه وزارت خارجه آمریکا برای جوانان که اسناد آن در اداره دیپلماسی عمومی این وزارت تهیه می‌شوند برنامه‌هایی برای ارتباط گسترده با جوانان جهان و کمک به حل چالش‌های پیش روی این نسل با استفاده از ابزارهای بین‌المللی برای شکل‌دهی و ساخت آینده جهان در نظر گرفته‌شده است. پروژه رهبران جوان یکی از آن برنامه‌ها است که برای «تمرکز بر روی جوانانی که به دنبال تغییر در سیاست عمومی، جامعه مدنی و یا حتی کارآفرینی در مناطق مهم جهان ازنظر سیاست خارجه آمریکا هستند» به اجرا درمی‌آید.

 

 

این پروژه در سال 2010 آغاز شد و تمرکز ابتدایی آن روی سه منطقه آفریقا، جنوب شرق آسیا و قاره آمریکا بود. لذا برای هرکدام از این مناطق طرح‌های مختلفی به نام‌های[1]YALI، YSEALI[2] و YLAI[3] اجرا می‌شود. این برنامه که از اولویت‌های دولت آمریکا است، به‌طور مستقیم توسط کاخ سفید و شورای امنیت ملی[4] مدیریت می‌شود. در این طرح اداره امور آموزشی و فرهنگی وزارت خارجه آمریکا[5]، دفتر امور آفریقای وزارت خارجه[6]، دفتر امور شرق آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه[7] و دفتر امور نیمکره غربی وزارت خارجه[8] نیز مشارکت می‌کنند.

 

 

سفارت‌خانه‌های آمریکا و اداره توسعه بین‌المللی آمریکا (USAID[9]) به‌عنوان بازوهای اجرایی این طرح به‌حساب می‌آیند. به علت توجهی که دولت اوباما به این طرح و به‌طورکلی دیپلماسی عمومی به‌عنوان بخشی از استراتژی امنیتی امریکا داشته است، دیپلماسی عمومی این کشور در این مناطق نیرویی مضاعف یافته است.

 

پروژه رهبران جوان آفریقا (YALI)

این طرح از سال 2010 و به‌منظور دستیابی به اهداف موردنظر سیاست خارجی آمریکا در این منطقه آغازشده است. این اهداف که در سند جامع دیپلماسی عمومی آمریکا به آن اشاره‌شده است عبارت است از: گسترش تجارت، تقویت نهادهای دموکراتیک، تقویت جامعه مدنی، افزایش مشارکت‌های امنیتی و رشد اقتصادی آفریقا. در این سند آمده است: «این طرح سعی می‌کند تا بستر مساعدی را برای جوانان 49 کشور در جنوب صحرای آفریقا در جهت شکوفایی کشور، تقویت دموکراسی و افزایش صلح و امنیت در سراسر این قاره فراهم کند».

 

 

طرح بورس تحصیلی ماندلا

در سال 2013 و در پی یک سخنرانی توسط اوباما در آفریقای جنوبی طرحی بانام «بورس تحصیلی واشنگتن برای رهبران آمریکا»[10] آغاز شد که در سال 2014 به نام «بورس تحصیلی واشنگتن – ماندلا»[11] تغییر نام داد. این برنامه شامل دوره‌های فشرده آموزشی، تعلیمی و تقویت مهارت است. این بورسیه طی شش هفته آکادمیک و آموزشی در یکی از دانشگاه‌های آمریکا و شش هفته دوره اختیاری کارآموزی برگزار می‌گردد و با همایشی سه‌روزه با حضور ریاست جمهوری آمریکا به پایان می‌رسد. در سال 2014 تعداد 500 بورس تحصیلی اختصاص داده‌شده بود که حدود 50 هزار آفریقایی برای این تعداد ثبت‌نام کردند؛ در سال 2015 نیز همین تعداد بورس اختصاص داده‌شده بود که در این سال نیز 30 هزار نفر برای دریافت این بورس ثبت‌نام کردند.

 

 

حدود 80 درصد افرادی که در سال 2014 این بورس را دریافت کردند تا آن زمان هرگز به آمریکا سفر نکرده بودند. جالب‌تر از آن اینکه 65 درصد از این افراد تا قبل از این دوره هیچ رابطه کاری با افراد یا نهادهای آمریکایی نداشته‌اند. حمایت از افراد شرکت‌کننده در این دوره، بعد از پایان دوره هم ادامه پیدا می‌کند. آمریکا به‌وسیله سفارت‌خانه‌ها و شعبه‌های اداره توسعه بین‌المللی آمریکا (USAID) در کشورهای آفریقایی به این افراد برای شرکت در کنفرانس‌های منطقه‌ای و رشد تجارب آن‌ها کمک می‌کند.. این جوانان به دلیل نزدیکی به چهره‌های سیاسی، امکان رسیدن به جایگاه‌های خاص در ساختار سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشور خود را بیشتر دارند. آن‌ها به دلیل آموزش در آمریکا، گرایش بیشتری به ارتباط‌گیری با آن کشور دارند و از سوی دیگر به دلیل ایجاد فضای اعتراضی به کشور مبدأ تلاش می‌کنند تا ساختار کشور خود را کشور مقصد شبیه‌تر نمایند. نمود جدی «استعمارفرانو» که در سال‌های اخیر در محیط‌های نخبگان مطرح‌شده است، توسط همین تحصیل‌کردگان در غرب تحقق پیدا می‌کند.

 

شرکت‌های خصوصی و تأمین هزینه بودجه بورس تحصیلی ماندلا

تنگنای مالی وزارت خارجه ایالات‌متحده باعث شده تا دولت این کشور، برای تأمین بودجه برنامه‌های خود به سراغ شرکت‌های بخش خصوصی برود. بورس تحصیلی ماندلا هزینه قابل‌توجهی دارد. متوسط هزینه برای هر بورس تحصیلی حدود 24000 دلار است. مؤسسات و نهادهای مختلفی برای تأمین این هزینه مشارکت می‌کنند؛ برای مثال 20 دانشگاه آمریکایی دو میلیون دلار، یعنی حدود نیمی از هزینه‌های آموزشی و آکادمیک این طرح را پرداخت کرده‌اند. در تأمین هزینه‌های این بورس تحصیلی، وزارت خارجه و شرکت‌های خصوصی مانند شرکت کوکاکولا (Coca-Cola)  و شرکت آی بی ام (IBM ) نیز مشارکت می‌کنند.

 

 

در سند جامع دیپلماسی عمومی آمریکا برای تعامل بیشتر با جوانان آفریقا (به‌ویژه کسانی که برای دریافت بورس تحصیلی ماندلا ثبت‌نام کردند ولی از دریافت آن بازماندند) با پروژه رهبران جوان آفریقا، سایتی[12] طراحی‌شده است. این سایت هم‌اکنون بیش از 150 هزار عضو دارد که اعضای آن می‌توانند به‌صورت آنلاین، این دوره‌ها را مشاهده کنند.

 

اداره توسعه بین‌المللی آمریکا و پروژه رهبران جوان آفریقا

اداره توسعه بین‌المللی آمریکا (USAID) در سال 1961 و در دوران ریاست جمهوری جان اف کندی به‌منظور کمک به توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورهای جهان ایجاد شد و در سال 2009 رسماً به‌عنوان آژانس همکار با وزارت امور خارجه و وزارت دفاع ایالات‌متحده آمریکا معرفی گردید. از وظایف آژانس توسعه بین‌المللی ایالات‌متحده می‌توان به برنامه‌ریزی، بودجه‌بندی و مدیریت دیپلماسی اشاره کرد. این آژانس که دفتر مرکزی آن در واشنگتن دی. سی است دارای حدود 88 دفتر در سراسر جهان است. این اداره در راستای پروژه رهبران جوان، چهار مرکز برای تربیت جوانان آفریقایی در کشورهای غنا، کنیا، سنگال و آفریقای جنوبی تأسیس کرده است که سالانه حدود 3500 نفر از جوانان 18 تا 25 ساله را آموزش می‌دهند.

 

 

دوره‌های آموزشی این مراکز نیز همانند دوره‌های بورس ماندلا طراحی‌شده است. هرکدام از این مراکز سالانه 70 میلیون دلار کمک نقدی و غیر نقدی از شرکت‌ها و مؤسسات مختلف دریافت می‌کنند.مسئولین برگزاری این دوره‌ها و به‌ویژه اداره امور آموزشی و فرهنگی وزارت خارجه آمریکا با توجه به درخواست اوباما برای دو برابر کردن تعداد این بورسیه و اعطای سالانه 1000 بورسیه، برای سال جاری درخواست افزایش بودجه و کارمند داشته‌اند.

 

پروژه رهبران جوان جنوب شرق آسیا (YSEALI)

این طرح نیز در سال 2013 و بعد از سخنرانی اوباما در اجلاس آسه آن[13] آغاز شد. جنوب شرق آسیا یکی از مناطق کلیدی در سیاست خارجی آمریکا و بخشی از طرح توازن مجدد آمریکا با آسیا و اقیانوسیه[14] است. در سال 2015 تعداد 300 نفر از جوانان این منطقه به آمریکا سفرکرده و در دوره‌های آموزشی این پروژه شرکت کردند. برای این برنامه در سال 2015 مبلغ 5 میلیون دلار هزینه شده است. حدود 35000 نفر در سایتی[15] که برای این طرح طراحی‌شده است عضویت دارند.آمریکا با همکاری آسه آن طرح‌های دیگری را نیز به‌منظور آموزش جوانان این منطقه به اجرا می‌گذارد. «بورسیه علم و فناوری»[16] یکی از این طرح‌هاست. در این طرح جوانان علمی هر کشور به مدت یک سال در بخش‌های مختلف دولتی همان کشور مشغول به کار می‌شوند تا با نحوه دولت داری و سیاست سازی آشنا شوند.

 

 

برنامه دیگری که آمریکا با همکاری آسه آن اجرا می‌کند «طرح جوانان داوطلب»[17] است. در این طرح به‌منظور افزایش درک متقابل فرهنگی میان کشورهای آسه آن به اجرا درآمده است. در ماه اوت 2013 حدود 150 نفر از جوانان 18 تا 30 ساله در این طرح که در مالزی برگزار شد شرکت کردند. آمریکا برای اجرای این طرح به دولت مالزی یک‌میلیون و چهارصد هزار دلار پرداخت کرد. آمریکا قصد دارد مشابه چنین برنامه‌ای را در فیلیپین و برمه نیز اجرا کند. آمریکا همچنین در اجرای پروژه رهبران جوان، نخستین مرکز پرورش و آموزش جوانان در جنوب شرق آسیا را در تایلند ایجاد کرده است.

 

پروژه رهبران جوان قاره آمریکا (YLAI)

این طرح از سال 2015 و به‌منظور افزایش همکاری‌های کارآفرینان کشورهای آمریکای لاتین و منطقه کارائیب و آمریکا و همچنین رشد اقتصادی این کشورها آغازشده است. بودجه این طرح در سال جاری حدود 5 میلیون دلار است. علاوه بر اهداف ذکرشده در قسمت‌های قبلی، یکی دیگر از اهداف این پروژه افزایش دانشجویان و محصلین کشورهای این منطقه در کشور آمریکا است. دیپلماسی عمومی در دهه اخیر به سمت جذب افراد مستعد حرکت کرده تا از آنان در بلندمدت حامیان بی هزینه‌ای بسازد؛ افرادی که می‌توانند در سال‌های متمادی هم در تصمیم سازی‌های کلان کشورهایشان نقش مثبتی داشته باشند و هم در اقناع افکار عمومی. یکی از راهکارهایی که در این نوع دیپلماسی دنبال می‌شود، همین بحث مبادله دانشجو است.

 

 

جمع‌بندی

جوانان این کشورها، به‌قصد شرکت در این دوره‌ها و یا حتی تحصیل از کشورهای خود خارج و به آمریکا وارد می‌شوند. تفاوت فرهنگی بین دو کشور طبیعی است، اما رسانه‌های جهانی تلاش می‌کنند تا فرهنگ کشورهای غربی را برتر معرفی نمایند. این جوانان در یک بازه زمانی به مقایسه فرهنگ، سیستم‌های سیاسی و اجتماعی کشور مقصد و کشور خودش می‌پردازد. در طولانی‌مدت نوعی انتقاد و اعتراض به فضای کشورش در وی شکل می‌گیرد. این جوان بعد از گذشت چند سال به کشور خود برمی‌گردد ولی سطح تعامل با جامعه خود را ازدست‌داده است. این افراد هنگام بازگشت به کشورشان تبدیل به مُبلّغی بی هزینه برای مبانی و تفکرات غربی باشند. ادعاهای روشنفکری در تحصیل‌کردگان شکل می‌گیرد و تلاش می‌کند تا جامعه مبدأ را نیز به فرهنگ و ساختارهای سیاسی و اجتماعی کشور مقصد نزدیک نماید و نام این عمل را نیز حرکت به‌سوی پیشرفت می‌گذارد. زمان حضور چندهفته‌ای این افراد در چنین محیطی تنها به ترسیم الگویی آرمانی از جامعه آمریکایی در ذهن این افراد می‌انجامد که در بازگشت از این دوره سعی خواهند داشت تا جوامع خود را بر اساس این آرمان‌شهر بازطراحی کنند. انتخاب جوانان و افراد تأثیرگذار در جوامع مختلف نیز به همین دلیل صورت می‌گیرد چراکه این افراد هستند که قابلیت ایجاد تغییر و مدیریت افکار عمومی را دارا می‌باشند.

 

درنهایت باید گفت آمریکایی‌ها قصد دارند با این طرح‌ها محاسبات جوانان و نخبگان یک کشور را عوض کنند و تغییر بدهند؛ نتیجه این می‌شود که فکر رهبران و نخبگان یک کشور، حتی بدون آنکه خود بدانند، در مشت آمریکا قرار می‌گیرد و دیگر لازم نیست این کشور دخالت مستقیم بکند؛ مسئول کشور همان تصمیمی را می‌گیرد که او می‌خواهد؛ همان کاری را انجام می‌دهد که آمریکا می‌خواهد و به همین صورت اهداف آمریکا به‌صورت رایگان و راحت در کشور هدف اجرا می‌شود.

مشاهده مطلب
  • نظرات مخاطبان
عضویت در خبرنامه
سایت هادی