چندرسانه ای

رمزگشایی از واقعه "پرل هاربر"

شباهت های حادثه 11 سپتامبر با واقعه پرل هاربر چیست؟ چرا ژاپن در جنگ جهانی دوم با وجود دشمنان زیادی که داشت به آمریکا نیز اعلان جنگ داد؟ چگونه نیروهای آمریکایی غافلگیر شدند؟ چرا بعد از این حادثه آمریکا رسما وارد جنگ جهانی دوم شد؟

در بامداد روز یکشنبه هفتم دسامبر سال ۱۹۴۱ میلادی مصادف با ۱۷ آذر ۱۳۲۰ هجری شمسی نیروهای ژاپنی به پایگاه دریایی ایالات‌متحده آمریکا در پرل هاربر یورش بردند و بدین ترتیب آمریکا به‌صورت رسمی وارد جنگ جهانی دوم شد. نتیجه این حمله برای نیروی دریایی آمریکا یک فاجعه کامل بود.۳۶۰ هواپیمای ژاپنی توانستند ۵ رزم‌ناو بزرگ آمریکایی را به همراه ۳ کشتی کوچک‌تر غرق کنند. 
 

۳ رزم‌ناو دیگر به‌گونه‌ای آسیب دیدند که توان عملیاتی خود را از دست دادند. علاوه بر آن، ۱۸۸ هواپیمای آمریکایی بر روی زمین نابودشده و ۱۵۵ هواپیمای دیگر آسیب دیدند. در پایان آن روز بیش از ۲۴۰۰ کشته و ۱۲۴۰ مجروح نیز بر دست نیروی دریایی آمریکا مانده بود. چرا ژاپن باوجود دشمنان زیادی که داشت به آمریکا نیز اعلان‌جنگ داد؟ چگونه نیروهای آمریکایی مستقر در پرل هاربر غافلگیر شدند؟ آیا آن‌ها نمی‌توانستند وقوع این حمله را پیش‌بینی نمایند؟ در گزارش حاضر واقعه پرل هاربر از زاویه‌ای دیگر موردبررسی قرار می‌گیرد...


ژنرال والتر شورت

دو فرمانده آمریکایی مسئول در پرل‌هاربر یعنی ژنرال والتر شورت (Walter Short) و دریادار ادوارد کیمل (Edward Kimme) در بی‌خبری محض قرار داشتند. پرل هاربر از نقاطی که نیروهای ژاپنی در آن‌ها در حال آمادگی و اعزام بودند بیش از 1500 کیلومتر فاصله داشت.

ناو یو‌اس‌اس‌آریزونا در آتش

. اعضای دولت آمریکا و روزولت می‌دانستند که کشتی‌ها، هواپیماها و نیروهای ژاپنی با استفاده از تاریکی شب به‌سوی اهداف خود درحرکت هستند.

دولت روزولت

رابرت منویس (Robert Menzies)، نخست‌وزیر استرالیا که در 11 می 1941 با روزولت دیدار نمود، وی را این‌گونه توصیف می‌کند: "وی نسبت به جایگاه مرکزی چرچیل در جنگ احساس حسادت می‌کرد... روزولت در ابتدا منتظر آلمان ماند تا این کشور به آمریکا اعلان‌جنگ نماید اما این اتفاق نیفتاد و بنابراین مانورهای سیاسی و اقتصادی خود را برای ایجاد بحران با ژاپن آغاز نمود.

هواپیمای ژاپنی

در بامداد روز یکشنبه هفتم دسامبر سال ۱۹۴۱ میلادی مصادف با ۱۷ آذر ۱۳۲۰ هجری شمسی نیروهای ژاپنی به پایگاه دریایی ایالات‌متحده آمریکا در پرل هاربر یورش بردند و بدین ترتیب آمریکا به‌صورت رسمی وارد جنگ جهانی دوم شد. نتیجه این حمله برای نیروی دریایی آمریکا یک فاجعه کامل بود.۳۶۰ هواپیمای ژاپنی توانستند ۵ رزم‌ناو بزرگ آمریکایی را به همراه ۳ کشتی کوچک‌تر غرق کنند. 

ژنرال توجو

روزولت از ارائه پیشنهادی منطقی باعث گشت تا دولت میانه‌روی ژاپن به سرکردگی کونویه (Konoye) شکست‌خورده و دولتی جدید و جنگ‌طلب به ریاست ژنرال توجو (Tojo) در ژاپن سرکار آید. در 3 نوامبر 1941، سفیر آمریکا طی تلگرافی به وزارت خارجه اعلام نمود که تحریم‌های اقتصادی ممکن است ژاپن را وادار به یک "هاراکیری ملی" نموده و این کشور وارد جنگ با آمریکا شود.

کشتی یو‌اس‌اس‌آریزونا

ژاپنی‌های برای دستیابی به مواد اولیه برنامه‌ای برای حمله به قلمرو هند شرقی هلند (اندونزی) کنونی را در سر می‌پروراندند تا بدین ترتیب بریتانیا را در آن منطقه زمین‌گیر نمایند و البته برای سیطره بر اقیانوس آرام باید ناوگان آمریکایی مستقر در پرل‌ هاربر را نیز مورد هدف قرار می‌دادند.بخش اعظمی از منابع خبری آمریکا نیز به این کشور اطلاع می‌دادند که ژاپن دست به حمله‌ای علیه آمریکا خواهد زد.

 

مانورهای روزولت برای ایجاد بحران

وضعیت آمریکا در جنگ جهانی دوم این‌گونه بود که در ابتدا بی‌طرفی کامل اتخاذ نمود. سپس شروع به فروش تسلیحات و مواد اولیه و صنعتی به متفقین نمود. در مرحله سوم کمک‌ها به متفقین افزایش یافت اما آمریکا وارد جنگ نشد. در مرحله بعدی این کمک‌ها تا جایی پیش رفت که خطر جنگ به وجود آمد. دولت روزولت علی‌رغم میل باطنی خود برای ورود به جنگ و گسترش قدرت استعمار گونه آمریکا به دلیل اذعان ژنرال‌های ارتش به عدم آمادگی و بالأخص عدم تمایل افکار عمومی توان انجام ین کار را نداشت.

رابرت منویس (Robert Menzies)، نخست‌وزیر استرالیا که در 11 می 1941 با روزولت دیدار نمود، وی را این‌گونه توصیف می‌کند: "وی نسبت به جایگاه مرکزی چرچیل در جنگ احساس حسادت می‌کرد... وی که در جنگ گذشته زیر نظر وودرو نلسون آموزش‌دیده منتظر فرصتی است تا آمریکا را وارد جنگ ساخته و خود را از شر شعار احمقانه دوران انتخابات یعنی دورنگه داشتن مردم از جنگ رهایی ببخشد." روزولت در ابتدا منتظر آلمان ماند تا این کشور به آمریکا اعلان‌جنگ نماید اما این اتفاق نیفتاد و بنابراین مانورهای سیاسی و اقتصادی خود را برای ایجاد بحران با ژاپن آغاز نمود.

 

حمله به پرل هاربر در زمان نخست‌وزیری ژنرال توجو انجام گرفت

 

در آن زمان ژاپن از جانب متفقین و آمریکا تحت تحریم بود. این کشور بدون دسترسی به آهن، نفت، کتان، لاستیک و دیگر مواد حیاتی توان ادامه جنگ در چین را نداشت به همین دلیل وارد مذاکراتی فشرده با آمریکا شد تا بتواند این مواد را تهیه نماید. ممانعت روزولت از ارائه پیشنهادی منطقی باعث گشت تا دولت میانه‌روی ژاپن به سرکردگی کونویه (Konoye) شکست‌خورده و دولتی جدید و جنگ‌طلب به ریاست ژنرال توجو (Tojo) در ژاپن سرکار آید. در 3 نوامبر 1941، سفیر آمریکا طی تلگرافی به وزارت خارجه اعلام نمود که تحریم‌های اقتصادی ممکن است ژاپن را وادار به یک "هاراکیری ملی" نموده و این کشور وارد جنگ با آمریکا شود. بخش اعظمی از منابع خبری آمریکا نیز به این کشور اطلاع می‌دادند که ژاپن دست به حمله‌ای علیه آمریکا خواهد زد.

 

رمزگشایی از پیام‌های سری ژاپنی‌ها در مورد تصمیم به حمله

ژاپنی‌های برای دستیابی به مواد اولیه برنامه‌ای برای حمله به قلمرو هند شرقی هلند (اندونزی) کنونی را در سر می‌پروراندند تا بدین ترتیب بریتانیا را در آن منطقه زمین‌گیر نمایند و البته برای سیطره بر اقیانوس آرام باید ناوگان آمریکایی مستقر در پرل‌ هاربر را نیز مورد هدف قرار می‌دادند. این حمله قماری خطرناک بود زیرا امکان نداشت آمریکا در صورت آغاز تحرکات ژاپن، ناوگان خود را دران منطقه بی‌حرکت نگه‌دارند. اما ژاپنی‌ها نمی‌دانستند که روزولت نیز نقشه‌ای دیگر در سر دارد و تمام ناوگان پرل هاربر را بدون کوچک‌ترین مقاومتی تقدیم آن‌ها خواهد نمود. ژاپنی‌ها هم‌اکنون آخرین سعی خود را در جهت پیشبرد مذاکرات انجام می‌دادند. کوروسو (Kurusu) به واشنگتن فرستاده شد تا مذاکرات را به همراه دریاسالار نمورا (Nomura) به سرانجام برسانند.


هال، وزیر امور خارجه آمریکا در کنار نمورا و کوروسو، فرستاده ویژه

نمورا و کوروسو تا آخرین لحظه سعی در انعقاد توافقنامه‌ای با آمریکا داشتند

 

در همان زمان دولت انگلستان توانست برخی مکاتبات تلگرافی دولت ژاپن را ردیابی نماید. در تلگراف 5 نوامبر 1941 تلگرافی از توکیو به واشنگتن (نمورا) ارسال شد مبنی بر اینکه: "توافقنامه بین توکیو و واشنگتن باید تا 25 نوامبر قطعی گردد. در 6 نوامبر تلگرافی ارسال شد که در آن در مورد سفر کوروسو به نمورا اطلاع داده‌شده و سفر مذکور به‌صورت "آخرین امید برای مذاکره" توصیف گشته بود. کوروسو پس از انجام مذاکرات طی تلگرافی به توکیو اعلام نمود که "در مورد منطقی بودن اقدام تهاجمی تردید دارد." سپس در 22 نوامبر نیروهای بریتانیایی تلگرافی دیگر را ردیابی نمودند که در آن ضرب‌الاجل تا 29 نوامبر تمدیدشده بود. در ادامه تلگراف چنین نوشته‌شده بود: "این ضرب‌الاجل را مطلقاً نمی‌تواند تغییر داد. پس‌ازآن رویدادها به‌صورت خودکار اتفاق خواهند افتاد." این رویدادها به‌غیراز تهاجم نظامی چه چیز دیگری می‌توانند باشند. بنابراین دولت آمریکا یقیناً در آن زمان می‌دانست که پایان این مذاکرات به معنای آغاز جنگ خواهد بود. مذاکرات به نتیجه‌ای نرسیده و پیشنهاد‌ها ژاپنی‌ها رد شد.

 

روزولت و مشکل چگونگی حمله به آمریکا!

تنها مشکل باقیمانده این بود که ژاپنی‌ها به کجا حمله خواهند کرد؟ آیا هدف آن‌ها سنگاپور خواهد بود یا جزایر انگلیسی و هلندی. این حملات نمی‌توانستند چندان مثمر ثمر باشند زیرا تنها زمانی ورود آمریکا به جنگ کاملاً توجیه می‌گشت که خود آمریکایی‌ها تحت تهاجم قرار گیرند. بنابراین روزولت تصمیم‌ گرفت با اعلام ضرب‌الاجلی ژاپنی‌ها را در بن‌بست جنگ قرار دهد. بدین ترتیب، کوردل هال، وزیر وقت امور خارجه، در 26 نوامبر اولتیماتومی را تسلیم ژاپنی‌ها نمود. از ژاپنی‌ها خواسته‌شده بود که: 1. از چین خارج شوند، 2. از هند و چین خارج شوند و 3. از بلوک متحدین خارج شوند. دولت آمریکا به‌خوبی می‌دانست که ژاپنی‌ها حاضرند دست به "هاراکیری ملی" بزنند اما این تحقیر را قبول نخواهند کرد. ژنرال مارشال، رئیس ستاد مشترک، و دریاسالار هارولد استارک (Harold Stark)، فرمانده عملیات دریایی، طی یادداشتی از رئیس‌جمهور خواستند که این اولتیماتوم را صادر نکند. گفته می‌شوند که رئیس‌جمهور پس از صدور اولتیماتوم از وجود چنین درخواستی مطلع گردید! دلیل این درخواست عدم آمادگی نیروهای آمریکایی برای جنگ احتمالی بود و مشخص نیست که چگونه رئیس‌جمهور آمریکا که نقش فرماندهی کل قوای مسلح را نیز دارد از این امر مطلع نبوده است.
 

ژنرال مارشال (فرمانده ستاد مشترک)  فرمانده نیروی دریایی آمریکا در زمان حمله پرل هاربر

 

پرل‌هاربر در مه

دو فرمانده آمریکایی مسئول در پرل‌هاربر یعنی ژنرال والتر شورت (Walter Short) و دریادار ادوارد کیمل (Edward Kimme) در بی‌خبری محض قرار داشتند. پرل هاربر از نقاطی که نیروهای ژاپنی در آن‌ها در حال آمادگی و اعزام بودند بیش از 1500 کیلومتر فاصله داشت. جمع‌آوری اطلاعات در مورد این نواحی بر عهده سازمان‌های دیگر بود و این سازمان‌ها مستقیماً به واشنگتن گزارش می‌دادند. بنابراین برای کسب اطلاعات در مورد این اقدامات به واشنگتن متکی بودند. در 26 جولای، کیمل طی نامه‌ای از استارک پرسید که در برنامه‌های دولت در صورت بروز جنگ بین انگلستان و ژاپن چیست؟ استارک در پاسخ نوشت: "وقتی این سؤالات را از روزولت می‌پرسم، فقط لبخند می‌زند و می‌گوید: "این‌ها را از من نپرس!" تا ماه اکتبر کامل نتوانسته بود جوابی برای سؤال خود دریافت دارد. در 25 نوامبر،‌استارک متوجه شد که ضرب‌الاجل ارائه خواهد شد و این امر را به اطلاع کیمل رساند. احتمالی که کیمل از آن می‌ترسید در شرف وقوع بود و ظرف چند روز آتی ژاپنی‌ها به‌احتمال‌زیاد در هندو چین، تایلند و برمه پیشروی می‌کردند. اما کیمل در مورد این وضعیت جمله‌ای می‌نویسد که غیرقابل‌باور به نظر می‌رسد: "لعنت بر من اگر بدانم که آمریکا چکار می‌خواد انجام دهد."


دریادار کیمل 

دولت آمریکا این دو ژنرال را به‌عنوان مقصرین اصلی شکست در پرل هاربر معرفی نمود

 

در 28 نوامبر تلگرافی توسط انگلیسی‌ها ردگیری شد که در آن ژاپنی‌ها از "پایان مذاکرات با آمریکا" خبر می‌دادند و اینکه پیشنهاد‌ها آمریکایی‌ها تحقیرکننده است. در 30 نوامبر، یک پیام رمزگذاری شده دیگر به دست آمد که در آن به سفیر ژاپن در آلمان اعلام‌شده بود به دولت این کشور اطلاع دهد که روابط بین آمریکا و شوروی پایان‌یافته و جنگ بسیار زودتر ازآنچه قدرت‌های آنگلوساکسون می‌پندارند آغاز خواهد شد. روز بعد نیز سازمان‌های اطلاعاتی انگلستان گزارش دادند که ناو‌های هواپیمابر ژاپن آب‌های ساحلی خود را ترک نموده‌اند. بنابراین در این زمان دولت آمریکا به‌خوبی می‌دانست که جنگ طی چندین روز آتی آغاز خواهد شد.

اما کیمل در مورد هیچ‌کدام از این مسائل چیزی نمی‌دانست. به وی فقط اعلام نمودند که شاید ژاپن طی روزهای آتی اقدامات تجاوزکارانه‌ای انجام دهد. در آن زمان مارشال در واشنگتن حضور نداشت و استیمسون به‌عنوان نائب رئیس ستاد مشترک به کیمل اعلام داشت: "آمریکا تمایل دارد که اولین حرکت آشکار از جانب ژاپن صورت بگیرد." از کیمل و شورت خواسته شد که: "قبل از انجام اقدامت خصمانه طرف مقابل، عملیات‌های شناسای و دیگر اقدامات ضروری را انجام دهید اما به‌نحوی‌که جمعیت بومی آگاه نشده و نیت ما برملا نگردد." این دو فرمانده بر اساس اطلاعاتی که از واشنگتن گرفتند تنها به صدور هشدار خرابکاری داخلی – چند هزار نفر ژاپنی در جزایر هاوایی زندگی می‌کردند – بسنده نمودند.

 

نکته شایان توجه اینجاست که ناوگان تحت هدایت کیمل برای حفاظت از پرل هاربر در آنجا مستقر نشده بود بلکه حفاظت ازآنجا بر عهده نیروهای ارتشی تحت فرماندهی شورت و نیز تأسیسات خود بندر بود. بااین‌حال شورت بعد از 27 نوامبر هیچ‌گونه پیام دیگری از واشنگتن دریافت نکرد. درحالی‌که به ژنرال مک‌آرتور در فیلیپین اعلام‌شده بود که خود را برای جنگ آماده نماید، به فرمانده هان پرل هاربر دستور داده‌شده بود که وضعیت هشدار در مورد خرابکاری داخلی را پیاده ساخته و از هرگونه جابجایی نیروها اجتناب ورزند.

دولت آمریکا به شورت اعلام نکرد که وضعیت هشدار را تغییر دهد. به کیمل نیز دستور نداد تا ناوگان خود را از پرل هاربر خارج سازد تا بتواند از آن دفاع نماید. آن‌ها می‌خواستند چنین نشان دهند که در زمان حمله ژاپنی‌ها وضعیت در صلح کامل قرار داشت و نیروهای آمریکایی کاملاً غافلگیر شدند. ازاین‌رو به کیمل و شورت دستور داده شد که هیچ کاری انجام ندهند، چنان‌که گویی مطمئن بودند حمله به پرل هاربر انجام نخواهد گرفت.

 

آمریکایی‌ها یک روز قبل از حمله از تصمیم ژاپن برای قطع رابطه و اعلام جنگ آگاه بودند

 

دولت آمریکا بدون هیچ‌گونه تأخیری از واکنش ژاپنی‌ها نسبت به اولتیماتوم آگاه بود. در روز حمله – یکشنبه – ژاپنی‌ها درخواست نمودند ساعت 1 بعدازظهر با هال دیدار نمایند. آن‌ها تأخیر داشتند و درزمانی که بمب‌ها بر فراز پرل هاربر فرود می‌آمدند یادداشت قطع روابط به آمریکا را تسلیم وزارت امور خارجه نمودند. دولت آمریکا اعلام کرده که این حمله کاملاً ناگهانی و بدون اطلاع قبلی انجام‌گرفته و نیروهای آمریکایی غافلگیر شده‌اند. اما واقعیت چیز دیگری است. روز قبل – شنبه – سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا یک پیام رمزگذاری شده را که از ژاپن به هیأت مستقر در واشنگتن ارسال‌شده بود، ردیابی نمودند. این پیام همان یادداشت پایان روابط بود. اعضای دولت آمریکا و روزولت می‌دانستند که کشتی‌ها، هواپیماها و نیروهای ژاپنی با استفاده از تاریکی شب به‌سوی اهداف خود درحرکت هستند. آن‌ها می‌دانستند در اقیانوس آرام دو فرمانده با آمادگی ناچیز وجود دارند که به اطلاعاتی رسیده از جانب آن‌ها متکی هستند. بااین‌حال به آن‌ها اطلاعی داده نشد و حتی دریاسالار استارک نیز از وجود این یادداشت تا صبح روز بعد مطلع نبود.


رزمناو یو‌اس‌اس‌وست‌ویرجینیا مورد اصابت دو بمب هوایی و هفت اژدر قرار گرفت.

 

7 دسامبر 1941

ساعت 11 روز یکشنبه اعضای دولت جلسه‌ای برگزار کردند تا در مورد این پیام رمزگشایی‌شده گفتگو نمایند. در همان حین پیامی دیگر ردگیری شد که در آن بیان‌شده زمان تسلیم پیام قطع روابط به واشنگتن 1 بعدازظهر خواهد بود. سرهنگ کرامر (Kramer) یادداشت بسیار مهمی به ناکس، وزیر جنگ، داد مبنی بر اینکه ساعت یک بعدازظهر به‌وقت واشنگتن مقارن با طلوع صبح در هونولولو و نصف شب در مانیل است. ازآنجایی‌که حمله هوایی نیز در سپیده‌دم انجام می‌گیرد بنابراین هدف ژاپنی‌ها پرل هاربر خواهد بود. ژنرال مارشال تا ساعت 11:25 یکشنبه از اخبار مطلع نشد و سپس پیام هشداری برای ژنرال شورت فرستاد. در زمان ارسال پیام در حدود 1 ساعت و 45 دقیقه به‌وقت حمله باقی‌مانده بود. طی این زمان بسیاری از کشتی‌ها می‌توانستند حرکت نمایند، نیروهای در دسترس می‌توانستند بسیج گردند و هر هواپیمای در دسترسی می‌توانست به پرواز درآید. ژنرال مارشال می‌توانست به‌صورت تلفنی به شورت اطلاع دهد. وی همچنین می‌توانست از فرستنده موج‌کوتاه قدرتمند نیروی دریایی استفاده نماید. اما به‌جای آن تصمیم گرفت که پیام را با سیستم رادیویی تجاری در ساعت 12:18 به شورت ارسال کند. این پیام درزمانی که بندر زیر ضربات سهمگین نیروی هوایی ژاپن قرار داشت به دست ژنرال شورت رسید. مارشال جلوگیری از ردیابی پیام را دلیل انتخاب سیستم رادیویی تجاری عنوان نمود. اما نکته اینجاست که حتی در صورت ردگیری، ژاپنی‌ها از کاری که در حال انجام دادن آن بودند مطلع می‌گشتند، اما ژنرال شورت نیز می‌توانست خود را آماده سازد.


هواپیماهای ژاپنی در حال حمله

 

ورود آمریکا به جنگ با پرل هاربر و خروج با بمب اتمی

بدین ترتیب روزولت توانست در فردای روز حمله به پرل هاربر به‌راحتی مجوز کنگره برای ورود به جنگ را بگیرد. مردم آمریکا نیز که کشور خود را در معرض حمله‌ای ناگهانی و بدون اعلان قبلی می‌دیدند به‌آسانی فریب دولتمردانشان را خوردند. بدین ترتیب ابرقدرت در حال ظهور وارد میدان جنگ شد تا صاحبان صنایع نظامی دوران طلایی خود را آغاز نمایند و نخبگان قدرت نیز شروع به چنگ‌اندازی به سراسر جهان‌نمایند. قریب به چهل‌ویک هزار آمریکایی جزو کشته‌شدگان این جنگ بودند و البته میزان تلفات سایر ملل بسیار بالاتر بود. تنها در حملات اتمی به هیروشیما و ناکازاکی که برای مجبور ساختن ژاپن به تسلیم انجام گرفت 150 هزار ژاپنی را خاکستر نمودند.

مشاهده مطلب
  • نظرات مخاطبان
عضویت در خبرنامه
سایت هادی